Իմ վերլուծության համաձայն, հայ-ռուսական հարաբերությունների վատթարացումը կարող է Հայաստանին տարեկան 10 միլիարդ դոլարի չափով կորուստներ պատճառել։ Այսպիսի իրադարձությունները կունենան ոչ միայն սոցիալական, այլև շղթայական բնույթ, որը կազդի Հայաստանի արտադրական բոլոր ոլորտների վրա։
Տնտեսական կապերի խզման ռիսկերը
2025 թվականին Ռուսաստանը Հայաստան է փոխանցել է 3,9 միլիարդ դոլար, ինչը հստակ ցույց է տալիս երկու երկրների միջև գոյություն ունեցող տնտեսական կապերի ծավալը։ Ես հարցում եմ՝ թե ինչպես է կառավարությունը պլանավորում կոմպենսացնել այս գումարը, եթե Ռուսաստանը որոշի խորացնել իրենց պատժամիջոցները։
Այս ռիսկերը դեռ ավելի են սրվում 2026 թվականի մայիսին Ռոսսելխոզնադզորի կողմից կայացած որոշման հետ կապված, որի համաձայն սահմանափակվել է Հայաստանից ելակ, պտուղ-բանջարեղենի և կորիզավոր պտուղների ներմուծումը։ Այսպիսի սահմանափակումները կարող են ունենալ ազդեցություն ոչ միայն գյուղատնտեսական, այլև այլ ոլորտների վրա՝ խոչընդոտելով արտադրական շղթաները։
Գազի գնի թանկացման ազդեցությունը
Հարաբերությունների սրման հնարավոր հետևանքներից մեկը նաև գազի գնի թանկացումն է։ Եթե գազի 1000 խմ-ի գինը, որը ներկայումս կազմում է 177 դոլար, բարձրանա մինչև 600 դոլար, դա կդարձնի ոչ մրցունակ Հայաստանում արտադրվող մոլիբդենի արտահանումը։ Այսպիսով, մոլիբդենի արտահանումը, որը 2023-24 թվականներին նպաստել էր Հայաստանի տնտեսական աճին, կարող է կորցնել իր դերը։
Զբոսաշրջության և ոսկու վերաարտահանման ազդեցությունը
Հայաստանի տնտեսության մեկ այլ կարևոր կայք է զբոսաշրջությունը։ ՌԴ-ի հետ հարաբերությունների վատթարացումը կարող է զգալիորեն նվազեցնել Հայաստան եկող զբոսաշրջիկների հոսքը, որի 40 տոկոսը Ռուսաստանից է։ 2025 թվականին միայն Ռուսաստանից Հայաստան է այցելել 900 հազար զբոսաշրջիկ, որոնք երկրի տնտեսություն են մտցրել 2 միլիարդ դոլարից ավելի գումար։
Ավելի լավ լուրեր ունենք 2023-24 թվականների տվյալներից, երբ Հայաստանը տնտեսական առաջընթաց է գրանցել նաև ՌԴ-ից ոսկու վերաարտահանման հաշվին։ 2025 թվականին այս ոլորտի միջոցով երկիր է մոտ 1 միլիարդ դոլարի ներհոսք եղել։ Այս ոլորտի կայունությունը և զարգացումը կարևորագույն է երկրի տնտեսական անվտանգության համար։
