Հայաստանում մանկական քաղցկեղի բուժման ցուցանիշները համահունչ են աշխարհի առաջատար երկրներին, որտեղ 75-80% երեխաներ հաջողությամբ հաղթում են այս հիվանդությանը։ Ըստ վիճակագրության՝ Հայաստանում ամեն տարի միջինում 80-100 երեխայի մոտ ախտորոշվում է քաղցկեղ, և նրանց մեծ մասը ստանում է անհրաժեշտ բուժումը։
ՀՀ–ում մասնագիտացված բուժում և աջակցություն կարելի է ստանալ Յոլյանի անվան Արյունաբանական կենտրոնում։ Այնտեղ բուժում ստացող Նարեն 5 տարեկան է։ Նա, թեև հիվանդանոցում է, չի կորցնում իր ոգևորությունը և նկարում է ժպտացող մարդուկներ։ Նարեի մայրը պատմում է, որ սկզբում կարծում էին, թե երեխան հիվանդացել է թոքաբորբով, սակայն անալիզներից հետո հաստատվել է լեյկոզի ախտորոշումը։
Հիվանդանոցի միջանցքներում հանդիպում է նաև 12-ամյա Հովհաննեսը, որը նույն խնդրի հետ է առերես։ Նա անընդհատ հարցեր է ուղղում այցելուների դեպի՝ իր հետաքրքրվածությունը և կյանքի նկատմամբ սիրուն վերաբերմունքը վկայում են իր ուժի և հաղթահարման ոգու մասին։
Ի՞նչ ախտանշաններ են լինում
Քաղցկեղի վաղ հայտնաբերումը կարող է կտրուկ փոխել հիվանդության ընթացքը։ Երեխայի մոտ կարող են նկատվեն գունատություն, անբացատրելի թուլություն, գլխապտույտ, գլխացավ, մարմնի վրա գոյացություններ կամ կապտուկներ։ Նման ախտանշաններից որևէ մեկը, եթե տևում է ավելի քան երեք օր, պահանջում է անհապաղ բժշկական օգնություն։
Արյունաբանական կենտրոնի փոխտնօրեն Լիլիթ Սարգսյանը նշում է, որ փոքրիկների դեպքում վաղ ախտորոշումը հաճախ շատ ավելի հեշտ է իրականացվում, քանի որ բոլոր երեխաները հաշվառված են պոլիկլինիկաներում և ունեն ընտանեկան թերապևտներ։
Բուժման հնարավորություններն ու արդյունքները
ՀՀ–ում մանկական քաղցկեղի առավել տարածված տեսակներն են լեյկոզը և լիմֆոման, որոնք հաջորդվում են կենտրոնական նյարդային համակարգի ուռուցքներով և ոսկրերի ու փափուկ հյուսվածքների սարկոմաներով։
«Սարկոմաների բուժելիությունը ոչ մետաստատիկ փուլում 70% է, իսկ արդեն մետաստատիկ փուլում (3-րդ կամ 4-րդ աստիճան) անգամներով այդ հնարավորությունը նվազում է։ Լավագույն դեպքում հասնում է 30%–ի։ Քաղցկեղի վաղ ախտորոշման դեպքում բուժելիությունը կարող է նույնիսկ 90%–ի հասնել»,– ասում է Սարգսյանը։
ՀՀ բժիշկները վստահ են, որ այսօր աշխարհում գոյություն ունեցող ցանկացած հաստատված բուժման մեթոդ, ինչպիսիք են բարձր դոզայով քիմիաթերապիան, իմունոթերապիան և ոսկրածուծի փոխպատվաստումը, իրականացվում է նաև Հայաստանում։
Հայաստանի երեխաների առողջության և City of smile հիմնադրամների աջակցությամբ հայ բժիշկները վերապատրաստվել են, ինչի արդյունքում երեխայի ոսկրածուծի փոխպատվաստումն արդեն ամբողջությամբ իրականացվում է ՀՀ–ում։
Ուղղորդում արտերկիր
ՀՀ–ում մանկական ուռուցքների բուժման համար այսօր արվում է այն, ինչն իրականացվում է ամբողջ աշխարհում։ Երբեմն, սակայն, երբ որոշակի վիրահատությունները տեխնիկապես կամ ռիսկային են համարվում տեղում, կամ երեխաներին պետք է ենթարկել փորձարարական բուժման, ՀՀ կառավարությունը ֆինանսավորում է նրանց բուժումը արտերկրում։
ՀՀ առողջապահության նախարարության տվյալներով՝ ներկայում ՀՀ–ում բուժում է ստանում 230 երեխա, իսկ 2024 թվականին առաջնակի ախտորոշումով հիվանդացած 113 երեխաներից 5-ը բուժվել են արտերկրում։
