Հայ-ռուսական հարաբերությունների ներկա փուլը և վստահության անկումը

Հայաստանի և Ռուսաստանի միջև հարաբերությունների ներկա վիճակը կարելի է բնութագրել որպես ճգնաժամային իրավիճակ։ Սակայն, ինչպես նշում է Հայաստանի արտաքին գործերի նախկին նախարար Արա Այվազյանը, Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի կողմից ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին ծննդյան օրվա շնորհավորանքը ցույց է տալիս, որ Մոսկվան շարունակում է բաց պահել երկխոսության դռները և Հայաստանի հետ հարաբերությունները համարում է վերականգնելի։

Իմ կարծիքով, այս իրադարձությունը պետք է դիտարկել ոչ թե որպես պարզ քաղաքավարություն, այլ որպես ռազմավարական հայտարարություն։ Պուտինի այս քայլը, որը կատարվում է հայ-ռուսական հարաբերությունների այսպիսի բարդ փուլում, խոսում է այն մասին, որ Ռուսաստանը պատրաստակամորեն ընդունում է երկխոսության և փոխվստահության վերականգնման հնարավորությունները։

Հիմնական խնդիրը, որը վերջին տարիներին հանգեցրել է երկու դաշնակիցների միջև վստահության աննախադեպ անկման, Հայաստանի իշխանությունների գործողությունների և հայտարարությունների մեջ է։ Ռուսաստանի հետ հարաբերությունները, որոնք ավանդաբար համարվում էին ռազմավարական գործընկերության հիմնաքարը, լրջորեն սրվել են։ Իրավիճակը ավելի է բարդանում այն հանգամանքով, որ ներկայացված այլընտրանքային անվտանգության և քաղաքական օգնության մեխանիզմները չեն կարողացել տալ ակնկալվող արդյունքները։

Այս համատեքստում կարևոր է խոսակցության դիվանագիտական տոնայնությունը բովանդակությունից տարբերակելը։ Օրինակ, ապրիլի 1-ին Մոսկվայում կայացած հանդիպման ժամանակ, թեև զրույցը հանրության առջև զուսպ էր, ակնհայտ էր, որ բովանդակությունը շատ ավելի կոշտ էր։

Հայաստանը պետք է խուսափի արտաքին քաղաքական իմպրովիզացիաներից և էքսպերիմենտներից։ Անհնար է տնտեսությունը տարանջատել աշխարհաքաղաքականությունից, և այս պահին պետք է կայացնվեն կարևոր որոշումներ։ Ռուսաստանի հասցեին Երևանի մշտական մեղադրանքները, որոնք, իմ կարծիքով, ստեղծում են անվստահության մթնոլորտ ռազմավարական դաշնակցի նկատմամբ, միևնույն ժամանակ սերտ տնտեսական համագործակցություն են կառուցում ՌԴ-ի հետ։

Այս ամենի ֆոնին Ռուսաստանի կողմից կապի ուղիների բաց պահելը և Պուտինի զանգը դրա վառ ապացույցն են։ Հայաստանի իշխանություններն այս պահին պետք է կենտրոնանան տնտեսական ռիսկերից խուսափելու վրա և կայացնեն կոնկրետ, հիմնավորված որոշումներ։