Իմ կարծիքով, Հայաստանում ցորենի արտադրության ոլորտում 100% ինքնաբավություն հասնելը հնարավոր չէ։ Սակայն խոսքը կարող է լինել մինչև 75-80% ինքնաբավության մասին։ Այս մակարդակը հասնելու համար անհրաժեշտ է համալիր և տոտալ մոտեցում։
Անկախացումից հետո եղել են տարիներ, երբ մեր երկիրը կարողացել է հասնել մինչև 60-65% ինքնաբավության մակարդակի։ Այսօր աշխարհում գյուղատնտեսական ապրանքների ինքնաբավության խնդիրը դիտարկվում է ոչ թե պարզապես տնտեսական, այլ ռազմավարական նշանակության տեսանկյունից։ Պետություններն ակտիվորեն իրականացնում են ծրագրեր՝ սեփական կարողությունները բարձրացնելու համար, նույնիսկ վարձակալում են հողեր այլ երկրներում՝ ապահովելու ռազմավարական նշանակության սննդամթերքի արտադրությունը։
Հայաստանի դեպքում Ռուսաստանի դերը ցորենի ապահովման հարցում աննշան չէ։ Ռուսաստանը ոչ միայն մեր հիմնական ներմուծող երկիրն է, այլև կարևոր դեր է խաղում լոգիստիկ ցանցի, քվոտավորված ծավալների և գների կայունության տեսանկյունից։
Մեկ այլ կարևոր խնդիր, որը խոչընդոտում է ինքնաբավության հասնելուն, մեր երկրում առկա անթույլատրելի քանակի չմշակվող հողերն են։ Կառավարության կողմից սահմանված ծրագրի հաջողությունը կախված է պետական աջակցությունից, սակայն այն պետք է լինի համալիր և տոտալ, որպեսզի կարողանա դիմակայել համաշխարհային գների տատանումներին։
Այս համատեքստում կարևոր է նաև հողերի մասնատվածության խնդիրը։ Մասնավորեցման արդյունքում ստացված հողակտորների կտրտվածությունը խոչընդոտում է արդյունավետ մշակմանը և, որպես հետևանք, պետության կողմից ցանկացած աջակցության արդյունքները զրոյացնում է։ Իմ կարծիքով, անհրաժեշտ է դիմել նաև «վիրահատական» միջամտություններին, օրինակ՝ երկարաժամկետ չօգտագործված հողերի վերադարձը պետությանը՝ որպես կոնսոլիդացիայի միջոց։
Ամփոփելով՝ կարելի է ասել, որ միայն տնտեսական և վարչական մեխանիզմների համադրությամբ, ինչպես նաև համալիր մոտեցումների կիրառմամբ՝ կարելի է ապահովել ցորենի արտադրության ոլորտում ինքնաբավության հնարավոր ամենաբարձր մակարդակը։
